By Atopowe zapalenie skóry (AZS) to przewlekła, zapalna choroba skóry, która dotyka nawet 15–20% dzieci w krajach rozwiniętych. Charakteryzuje się suchością skóry, intensywnym świądem oraz nawracającymi zmianami rumieniowo-grudkowymi, które najczęściej lokalizują się w zgięciach łokciowych i kolanowych, na twarzy oraz owłosionej skórze głowy u niemowląt. AZS jest chorobą o podłożu wieloczynnikowym – łączy w sobie predyspozycje genetyczne, zaburzenia bariery naskórkowej oraz komponentę alergiczną.
Podstawą leczenia i profilaktyki zaostrzeń AZS jest odpowiednia, systematyczna pielęgnacja skóry, tzw. terapia emolientowa. Emolienty to preparaty natłuszczające i nawilżające, które odbudowują uszkodzoną barierę naskórkową i zapobiegają nadmiernej utracie wody przez skórę. Powinny być stosowane regularnie, najlepiej dwa razy dziennie, niezależnie od tego, czy dziecko ma aktualnie zaostrzenie choroby, czy okres remisji.
Równie istotne jest unikanie czynników drażniących skórę. Należą do nich zbyt częste i długie kąpiele w gorącej wodzie, agresywne kosmetyki zawierające alkohol lub sztuczne zapachy, a także szorstkie, syntetyczne tkaniny odzieży. Zaleca się kąpiele w letniej wodzie trwające maksymalnie 5–10 minut, z użyciem łagodnych emulsji myjących bez mydła, oraz osuszanie skóry delikatnym klepaniem ręcznikiem, a nie pocieraniem.
W okresach zaostrzeń, gdy sama pielęgnacja emolientowa nie wystarcza, lekarz może zalecić miejscowe leki przeciwzapalne, takie jak glikokortykosteroidy lub inhibitory kalcyneuryny, stosowane punktowo na zmienione chorobowo miejsca. Ważne jest, aby nie obawiać się tych leków i stosować je zgodnie z zaleceniami – nieleczone zaostrzenia AZS prowadzą do przewlekłego stanu zapalnego, uszkodzenia bariery skórnej i zwiększonego ryzyka infekcji bakteryjnych czy wirusowych.
Warto również wiedzieć, że AZS bywa pierwszym ogniwem tzw. marszu alergicznego – sekwencji, w której po atopowym zapaleniu skóry u niemowląt mogą z czasem rozwinąć się alergia pokarmowa, alergiczny nieżyt nosa, a następnie astma oskrzelowa. Dlatego wczesne i konsekwentne leczenie AZS ma znaczenie nie tylko kosmetyczne, ale i profilaktyczne dla całego układu odpornościowego dziecka.
Rodzicom dzieci z AZS zaleca się także obserwację potencjalnych czynników wyzwalających zaostrzenia, takich jak pot, stres, zmiany temperatury czy kontakt z sierścią zwierząt, oraz prowadzenie dziennika objawów, który ułatwi lekarzowi dobranie odpowiedniego leczenia.
Dobór odzieży ma dla dzieci z AZS równie duże znaczenie co pielęgnacja kosmetyczna. Bawełniane, luźne ubrania przepuszczające powietrze są znacznie lepiej tolerowane niż tkaniny syntetyczne czy wełna, która potrafi silnie podrażniać wrażliwą skórę. Warto też prać ubrania i pościel dziecka delikatnymi środkami piorącymi bez zapachu, dokładnie je płukać i unikać płynów zmiękczających, które mogą pozostawiać na tkaninie substancje drażniące skórę.
Comments